fbpx

Learning Bites

12 sep 2019

Roos van Leary

//
Comments0

De Roos van Leary gaat ervan uit dat gedrag gedrag oproept. Met andere woorden; actie en reactie of oorzaak en gevolg. Dit communicatiemodel maakt inzichtelijk welk gedrag door welk gedrag wordt opgeroepen en hoe gedrag te beïnvloeden is. Het gaat bij de Roos van Leary over de interactie tussen mensen, niet over hoe mensen qua karakter zijn. Daarbij stelt de Roos van Leary dat ieder mens elke gedraging uit de roos in zich heeft en afhankelijk van moment en context inzet. De Roos van Leary is dus geen methode om mensen en hun karakter in hokjes te plaatsen. Het is een hulpmiddel om gedrag te plaatsen, te begrijpen en daarop in te kunnen spelen.

De roos van Leary verdeelt menselijk gedrag grofweg over twee assen:

De horizontale as staat voor de relatie die iemand met een ander heeft of de mate van affiniteit die er is. Zo bestaat er ‘samen-gedrag’ of ‘tegen-gedrag’. Met ‘samen’ wordt hier bedoeld dat iemand met de ander door één deur wil of kan. ‘Samen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op acceptatie van elkaar. Veelal op basis van wederzijds respect. Met ‘tegen’ wordt bedoeld dat iemand niet echt met de ander door één deur wil, kan of hoeft (wanneer er bijvoorbeeld geen belang is om samen-gedrag te vertonen). ‘Tegen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op andere belangen dan acceptatie. De horizontale as staat voor symmetrisch gedrag, waarmee wordt bedoeld dat je door het gedrag te vertonen hetzelfde gedrag bij de ander oproept. Met andere woorden: Samen-gedrag leidt bij de ander tot samen-gedrag en tegen-gedrag roept tegen-gedrag op.

Op de verticale as, ook wel de complementaire as genoemd, wordt daarentegen tegenovergesteld gedrag uitgelokt. Bovengedrag roept onder-gedrag op en vice versa. De verticale as staat voor de opstelling of houding die iemand tegenover een ander heeft. Zo bestaat er ‘boven-gedrag’ en ‘onder-gedrag’. Met ‘boven’ wordt hier bedoeld dat iemand dominant gedrag vertoont naar de ander. Iemand beschouwt zich op dat moment als ‘meerdere’ van de ander. ‘Boven’ betekent dat het gedrag is gericht op veel invloed uitoefenen ten opzichte van de ander. Bij  ‘onder’ gaat het om onderdanig gedrag richting de ander. Iemand beschouwt zich op dat moment als ‘ondergeschikte’ van de ander. ‘Onder’ betekent dus dat het gedrag nauwelijks of niet is gericht op invloed uitoefenen op van de ander.

Kortom, met de vragen ‘samen of tegen?’ en ‘boven of onder?’ in je achterhoofd kun je gedrag van de ander beter plaatsen en daarop bewuster en effectiever inspelen met je eigen gedrag.

 

nl_NL
en_GB nl_NL